Ăn dặm là bước chuyển lớn từ chế độ ăn hoàn toàn từ sữa mẹ hoặc sữa công thức (chế độ ăn dạng lỏng) sang chế độ có thức ăn dạng sệt, tới dạng lợn cợn và cuối cùng là dạng miếng. Chuyên gia dinh dưỡng cho rằng thời điểm thích hợp nhất cho trẻ ăn dặm là tròn 6 tháng tuổi. Khi đủ 6 tháng tuổi, năng lượng từ sữa mẹ chỉ đủ cung cấp khoảng 450kcal/ngày, trong khi đó trẻ cần khoảng 700kcal/ngày. Bên cạnh đó, một số dưỡng chất thiết yếu từ sữa mẹ cũng không còn bảo đảm về lượng để đáp ứng nhu cầu trẻ. Ăn dặm lúc này trở nên cần thiết để bù đắp cho sự thiếu hụt này, cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho sự phát triển của trẻ. Trước 4 tháng tuổi, cơ thể trẻ chưa có đủ men amylase để tiêu hóa chất bột. Do vậy, nếu cho trẻ ăn dặm trước 4 tháng dễ khiến chán sữa mẹ nên bú ít đi, dẫn đến tình trạng thiếu hụt các dưỡng chất thiết yếu, quan trọng từ sữa mẹ. Ngược lại, nếu cho trẻ ăn dặm muộn sau 6 tháng tuổi, nhiều khả năng trẻ sẽ đứng cân, tăng trưởng chậm. Bởi vì khi này sữa mẹ không cung cấp đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho trẻ phát triển.
Hiện nay ở có 3 phương pháp ăn dặm phổ biến thường được các mẹ Việt lựa chọn và áp dụng đó là: phương pháp ăn dặm kiểu Nhật, phương pháp ăn dặm BLW (ăn dặm bé chỉ huy) và phương pháp ăn dặm truyền thống.
1.Phương pháp ăn dặm truyền thống
Ăn dặm kiểu truyền thống là phương pháp xay nhuyễn các loại thức ăn, rau củ với cháo hoặc bột. Khi trẻ đã mọc răng có thể chuyển sang nấu cháo xay nhuyễn, còn thức ăn thì chỉ cần băm nhỏ. Chế biến trong ăn dặm truyền thồng giúp đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, đủ cả 4 nhóm thực phẩm: Chất béo, chất bột đường, chất đạm, vitamin và khoáng chất trong mỗi bữa ăn của trẻ.
2.Phương pháp ăn dặm tự chỉ huy
Đây là phương pháp được các nước phương Tây áp dụng nhiều. Phương pháp ăn dặm tự chỉ huy hay còn gọi là phương pháp ăn dặm BLW thường không xay nhuyễn thức ăn và không đút thìa mà để trẻ tự ăn. Mẹ sẽ chỉ ngồi hướng dẫn trẻ đưa thức ăn vào miệng, việc còn lại là của trẻ. Ăn dặm tự chỉ huy có thể giúp kích thích quá trình phát triển của trẻ được thuận lợi hơn cả về mọi mặt nhất là vận động, khả năng linh hoạt và xử lý cũng như tiếp cận với thức ăn.
3.Phương pháp ăn dặm kiểu Nhật
Ăn dặm theo phương pháp của Nhật là pha cháo loãng qua rây tới tỷ lệ 1:10 chứ không quấy thành bột. Các loại rau, thịt cũng được chế biến riêng với độ thô phù hợp. Các món ăn được chế biến riêng biệt với nhau và đặt trên cùng một đĩa ăn để trẻ chọn và ăn. Kiểu ăn này xuất phát với mục đích muốn bữa ăn của trẻ sẽ ngon hơn, vui hơn cũng như tốt hơn cho hệ tiêu hóa của trẻ. Bên cạnh đó, phương pháp này còn giúp trẻ kích thích tính tự lập và tư duy phân biệt mọi vật.
Phương pháp ăn dặm kiểu nào cũng có những ưu điểm và nhược điểm và mục đích đều mong muốn kích thích trẻ ăn uống ngon. Bạn có thể kết hợp các phương pháp ăn dặm với nhau sao cho phù hợp nhưng vẫn cần đảm bảo các yếu tố sau:
- Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất ở thời điểm này.
- Ăn đủ 4 nhóm thực phẩm: tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Thay đổi các thực phẩm khác nhau để giúp trẻ có thể đa dạng về khẩu vị.
- Ăn lượng tăng dần từ ít đến nhiều, bắt đầu từ loãng sau đó sệt dần rồi đặc. Ăn từ mịn đến thô;
- Cho trẻ ăn đúng độ tuổi, đúng cả về phương pháp, cách ăn và các món ăn.
- Tập cho trẻ thói quen ăn đúng giờ đúng bữa. Nên ăn chung cùng gia đình, ăn tập trung, ngồi vào ghế ăn và không nên cho trẻ ăn vặt trước bữa ăn.
- Không nên ép trẻ ăn quá nhiều hoặc ăn những món mà trẻ không thích.
- Lưu ý các món ăn trong gia đình có tiền sử dị ứng hoặc nghi ngờ trẻ dị ứng.
Trong quá trình cho trẻ ăn dặm, đôi lúc có khoảng thởi gian trẻ biếng ăn, không thấy hào hứng trước các bữa ăn nữa, bạn hãy thử tạm dừng một vài bữa ăn dặm mà thay thế bằng sữa cho trẻ hoặc thay thế bằng món mới như mì hay nui…Hãy tạo cho trẻ tâm lý thoải mái nhất, được chọn lựa món ăn mà trẻ thích từ đó hình thành thói quen ăn uống tốt về sau.
